ఖనిజ భద్రత, శాస్త్రీయ పరిశోధనలు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం

32 ఏళ్లకు పైగా భూగర్భ శాస్త్రం, ఖనిజ అన్వేషణ రంగాల్లో అనుభవం

కీలక ఖనిజాల అన్వేషణను వేగవంతం చేసి దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే లక్ష్యం

న్యూఢిల్లీ, నవంబర్ 1, 2026, AYUSH24 NEWS ప్రతినిధి:

భారత ప్రభుత్వ గనుల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (GSI) 55వ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా దినేష్ విఠల్‌రావు గన్వీర్ (Dinesh Vitthalrao Ganvir) బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

భూగర్భ శాస్త్ర పరిశోధనలు, ఖనిజ అన్వేషణ, ఇంజినీరింగ్ జియాలజీ, శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు, పరిపాలనా వ్యవహారాల్లో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా అనుభవం కలిగిన ఆయన నియామకాన్ని కేంద్ర గనుల మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించింది.

ఈ సందర్భంగా దినేష్ గన్వీర్ మాట్లాడుతూ, దేశ ఖనిజ భద్రతను బలోపేతం చేయడం, శాస్త్రీయ పరిశోధనలను విస్తరించడం, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించడం తన ప్రధాన ప్రాధాన్యతలని పేర్కొన్నారు.

1994లో జీఎస్ఐలో ఉద్యోగ ప్రస్థానం

మహారాష్ట్రలోని నాగ్‌పూర్ ఆర్‌టీఎంఎన్‌యూ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి జియాలజీలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేసిన దినేష్ గన్వీర్, 1994 జూలై 1న జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాలో చేరారు.

గత 32 ఏళ్లకు పైగా జీఎస్ఐ సెంట్రల్ రీజియన్, ఈశాన్య రీజియన్, ఉత్తర రీజియన్‌లలో వివిధ శాస్త్రీయ, సాంకేతిక, పరిపాలనా బాధ్యతలు నిర్వహించారు.

డైరెక్టర్ జనరల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టడానికి ముందు నాగ్‌పూర్ కేంద్రంగా పనిచేసే సెంట్రల్ రీజియన్‌లో అదనపు డైరెక్టర్ జనరల్, విభాగాధిపతిగా పనిచేశారు. అదనంగా నేషనల్ మిషన్ హెడ్–II బాధ్యతలను కూడా నిర్వహించారు.

బంగారం, వజ్రాల అన్వేషణలో అనుభవం

దినేష్ గన్వీర్ తన వృత్తి జీవితంలో పలు ముఖ్యమైన భూగర్భ శాస్త్ర పరిశోధనల్లో పాల్గొన్నారు.

ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని వెస్ట్రన్ బస్తర్ క్రాటాన్ ప్రాంతంలో భూగర్భ మ్యాపింగ్, మహారాష్ట్రలోని సకోలి ఫోల్డ్ బెల్ట్‌లో బంగారం, వజ్రాల అన్వేషణ కార్యక్రమాల్లో పనిచేశారు.

అలాగే యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలైన భీమ్‌బేట్కా రాతి ఆశ్రయాలు, ఎల్లోరా గుహల పరిరక్షణకు సంబంధించిన భూగర్భ శాస్త్ర అధ్యయనాల్లో భాగస్వాములయ్యారు.

భారత్–పెరూ సంయుక్త వర్కింగ్ గ్రూప్, రష్యా–భారత్ మైనింగ్ సబ్‌గ్రూప్, ఆస్ట్రేలియాలో నిర్వహించిన IMARC–2022 వంటి అంతర్జాతీయ వేదికల్లో జీఎస్ఐ తరఫున ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

కీలక ఖనిజాల అన్వేషణలో పురోగతి

నేషనల్ మిషన్ హెడ్–IIగా పనిచేసిన సమయంలో దేశవ్యాప్తంగా ఖనిజ అన్వేషణ కార్యక్రమాల ప్రణాళిక, పర్యవేక్షణలో దినేష్ గన్వీర్ కీలక పాత్ర పోషించినట్లు గనుల మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.

ఆయన పదవీకాలంలో కీలక, వ్యూహాత్మక ఖనిజాలకు సంబంధించిన పరిశోధన కార్యక్రమాలు ఇటీవల ఐదు రెట్లు పెరిగినట్లు పేర్కొంది.

ఈ క్రమంలో 359 జియోలాజికల్ రిపోర్టులు, 377 జియోలాజికల్ మెమోరాండాలు సంబంధిత ప్రక్రియల కోసం అందజేయడంలో ఆయన కృషి చేశారు.

వాటికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

• కీలక ఖనిజాలకు సంబంధించిన 202 బ్లాకుల్లో 40 బ్లాకుల వేలం విజయవంతంగా పూర్తయింది.
• ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ లైసెన్స్ (EL) విధానం కింద 56 బ్లాకులు అప్పగించగా, మొదటి రెండు విడతల్లో 11 బ్లాకుల వేలం పూర్తయింది.

ఖనిజ దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే లక్ష్యం

డైరెక్టర్ జనరల్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన సందర్భంగా దినేష్ గన్వీర్ మాట్లాడుతూ, దేశానికి అత్యంత అవసరమైన కీలక, వ్యూహాత్మక ఖనిజాల అన్వేషణను మరింత వేగవంతం చేయనున్నట్లు తెలిపారు.

అధునాతన భూగర్భ పరిశోధనలు, ఖనిజ అవకాశాల మ్యాపింగ్, శాస్త్రీయ ప్రమాణాలతో వేలానికి సిద్ధంగా ఉండే ఖనిజ బ్లాకుల గుర్తింపుపై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తామని పేర్కొన్నారు.

ఈ చర్యల ద్వారా దేశ ఖనిజ వనరులను బలోపేతం చేయడంతోపాటు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్య సాధనకు తోడ్పడతామని వివరించారు.

ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం

ఖనిజ అన్వేషణలో ఆధునిక సాంకేతిక పరికరాలు, డేటా అనలిటిక్స్, శాస్త్రీయ పరిశోధనా పద్ధతులను విస్తృతంగా వినియోగించనున్నట్లు తెలిపారు.

క్షేత్రస్థాయి పరిశోధనలను ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో అనుసంధానించడం ద్వారా అన్వేషణలో కచ్చితత్వం, సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చని పేర్కొన్నారు.

ప్రయోగశాలల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, విశ్లేషణ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, సముద్ర తీరానికి ఆవల ప్రాంతాల్లో ఖనిజ అన్వేషణను విస్తరించడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తామని వివరించారు.

కొండచరియల హెచ్చరికలు, విపత్తుల అంచనాలపై పరిశోధనలు

ఖనిజ అన్వేషణతోపాటు ప్రజల భద్రతకు సంబంధించిన భూగర్భ శాస్త్ర అధ్యయనాలను మరింత బలోపేతం చేయనున్నట్లు జీఎస్ఐ వెల్లడించింది.

ముఖ్యంగా కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదాలపై ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, హిమానీనదాల అధ్యయనం, మంచు ప్రాంతాల పరిశోధనలు, భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన భూగర్భ పరిశీలనలు, ప్రకృతి విపత్తుల అంచనాలపై దృష్టి సారించనున్నారు.

ఈ పరిశోధనలు ప్రభుత్వ విధానాల రూపకల్పన, మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక, విపత్తుల నిర్వహణ, సుస్థిర అభివృద్ధికి ఉపయోగపడతాయని పేర్కొన్నారు.

వికసిత్ భారత్–2047 లక్ష్యానికి కృషి

జీఎస్ఐలో పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తలు, సాంకేతిక సిబ్బందికి మరిన్ని అవకాశాలు కల్పించడం, నూతన ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం, ప్రతిభను గుర్తించడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వనున్నట్లు దినేష్ గన్వీర్ తెలిపారు.

జాతీయ మిషన్లు, ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు, రాష్ట్ర యూనిట్ల మధ్య సమన్వయాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తామని పేర్కొన్నారు.

వనరులను సమర్థవంతంగా వినియోగిస్తూ నాణ్యమైన శాస్త్రీయ ఫలితాలను సకాలంలో అందించడం ద్వారా వికసిత్ భారత్–2047 లక్ష్య సాధనలో జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా కీలక పాత్ర పోషించేలా కృషి చేస్తామని స్పష్టం చేశారు.

AYUSH24 NEWS | జాతీయం | గనుల శాఖ | ఖనిజ వనరులు | శాస్త్ర సాంకేతికం | జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా