‘ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన’కు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం

2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు ఐదేళ్లపాటు అమలు

2.55 లక్షలకు పైగా పంచాయతీలకు ప్రయోజనం.. 32 లక్షల మంది ప్రజాప్రతినిధులకు శిక్షణ

గ్రామాభివృద్ధి ప్రణాళికలు, డిజిటల్ పాలన, ఆర్థిక పారదర్శకతకు ప్రాధాన్యం

న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్ 28, 2026, AYUSH24 NEWS ప్రతినిధి:

దేశవ్యాప్తంగా గ్రామ పంచాయతీల పరిపాలన సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం మరో కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన బుధవారం సమావేశమైన కేంద్ర మంత్రివర్గం ‘ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన’ (PM VGSY) పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది.

వికసిత్ భారత్ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా గ్రామస్థాయిలో పరిపాలన, అభివృద్ధి ప్రణాళికలు, ప్రజల భాగస్వామ్యం, ఆర్థిక నిర్వహణను మెరుగుపరచడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశమని కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.

కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకంగా దీనిని 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు, పదహారవ ఆర్థిక సంఘం కాలానికి అనుగుణంగా అమలు చేయనున్నారు.

రూ.7,395.55 కోట్లతో పథకం

పథకానికి ఆమోదించిన ఆర్థిక కేటాయింపులు

₹7,395.55 కోట్లు

కేంద్ర వాటా

₹4,869.48 కోట్లు

రాష్ట్రాల వాటా

₹2,526.07 కోట్లు

2.55 లక్షల పంచాయతీలకు ప్రయోజనం

ఈ పథకం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 2.55 లక్షలకు పైగా గ్రామ పంచాయతీలు, సంప్రదాయ స్థానిక పాలనా సంస్థల్లో పనిచేస్తున్న సుమారు 32 లక్షల మంది ఎన్నికైన ప్రజాప్రతినిధులు, పంచాయతీ సిబ్బంది, ఇతర భాగస్వాములకు ప్రత్యక్ష ప్రయోజనం కలగనుంది.

గ్రామస్థాయిలో సమగ్ర అభివృద్ధి ప్రణాళికలు రూపొందించడం, ప్రభుత్వ పథకాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడం, డిజిటల్ సేవలను విస్తరించడం వంటి అంశాలపై శిక్షణ అందించనున్నారు.

ఏటా 2.55 లక్షల గ్రామాభివృద్ధి ప్రణాళికలు

ప్రతి గ్రామ పంచాయతీ అవసరాలు, స్థానిక సమస్యలు, అందుబాటులో ఉన్న వనరులను పరిగణనలోకి తీసుకుని సమగ్ర గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళికలను రూపొందించనున్నారు.

ఈ-గ్రామ్ స్వరాజ్ (eGramSwaraj) పోర్టల్ ద్వారా ఏటా సుమారు 2.55 లక్షల గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని లక్ష్యంగా నిర్ణయించారు.

కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వివిధ శాఖల పథకాలను సమన్వయం చేసి గ్రామాల అవసరాలకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేపట్టనున్నారు.

గ్రామసభల ద్వారా ప్రజలకు అవగాహన

ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు, జాతీయ స్థాయి కార్యక్రమాల గురించి గ్రామీణ ప్రజలకు అవగాహన కల్పించేందుకు ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు నిర్వహించనున్నారు.

ప్రతి సమన్వయ అవగాహన కార్యక్రమం ద్వారా కనీసం కోటి మంది పౌరులకు సమాచారం చేరవేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

గ్రామసభలు, పంచాయతీ వేదికలు, డిజిటల్ వ్యవస్థలను ఇందుకు వినియోగించనున్నారు.

17 భారతీయ భాషల్లో ‘పంచమ్’ సేవలు

ప్రభుత్వ పథకాల వివరాలను ప్రజలకు సులభంగా అర్థమయ్యేలా అందించేందుకు కృత్రిమ మేధ ఆధారిత ‘పంచమ్’ (PANCHAM) వేదికను వినియోగించనున్నారు.

ఈ వేదిక 17 భారతీయ భాషల్లో రెండు వైపులా సమాచార మార్పిడికి అవకాశం కల్పిస్తుందని కేంద్రం తెలిపింది.

దీని ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్య కార్యక్రమాలను స్థానిక అవసరాలతో అనుసంధానించేందుకు చర్యలు తీసుకోనున్నారు.

ఆన్‌లైన్ ఆడిట్లతో ఆర్థిక పారదర్శకత

పంచాయతీల నిధుల వినియోగంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెంచేందుకు ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టనున్నారు.

ఆడిట్ ఆన్‌లైన్ (AuditOnline) వ్యవస్థ ద్వారా ఏటా కనీసం 2.55 లక్షల ఆన్‌లైన్ ఆడిట్ ప్రణాళికలు రూపొందించి, సంబంధిత ఆడిట్లను సకాలంలో పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా నిర్ణయించారు.

పంచాయతీల ఆదాయ వనరులను పెంచడం, ఆన్‌లైన్ అకౌంటింగ్, ప్రజలకు ఆర్థిక వివరాల వెల్లడిని ప్రోత్సహించనున్నారు.

గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు రూ.4.35 లక్షల కోట్ల గ్రాంట్లు

పదహారవ ఆర్థిక సంఘం 2026–27 నుంచి 2030–31 మధ్య గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు సుమారు రూ.4.35 లక్షల కోట్ల గ్రాంట్లను సిఫార్సు చేసినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.

ఈ నిధులతో పాటు ఇతర ప్రభుత్వ వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకునేందుకు పంచాయతీల పరిపాలన సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం కొత్త పథకం లక్ష్యాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంది.

అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో అమలు

ఈ పథకాన్ని అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో అమలు చేయనున్నారు. సాధారణ పంచాయతీ వ్యవస్థ లేని ప్రాంతాల్లోని సంప్రదాయ స్థానిక పాలనా సంస్థలకు కూడా వర్తింపజేయనున్నారు.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పరిపాలనా యంత్రాంగాలు వార్షిక కార్యాచరణ ప్రణాళికలను రూపొందించి కేంద్రానికి సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.

వాటిని కేంద్ర సాధికార కమిటీ పరిశీలించి నిబంధనల ప్రకారం ఆమోదించనుంది.

శాశ్వత ఉద్యోగాల కల్పన లేదు

ఈ పథకం కింద కొత్తగా శాశ్వత ఉద్యోగాలను సృష్టించబోమని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

అయితే సాంకేతిక సహాయం, పథకం అమలు అవసరాల కోసం రాష్ట్ర, జిల్లా, బ్లాక్ స్థాయిల్లో అవసరాన్ని బట్టి కాంట్రాక్టు ప్రాతిపదికన సిబ్బందిని నియమించుకునే అవకాశం కల్పించింది.

గ్రామ పంచాయతీలను స్థానిక అభివృద్ధికి కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్దడం, ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం, ప్రభుత్వ నిధులను సమర్థంగా వినియోగించడం ద్వారా గ్రామీణ పాలనను మరింత బలోపేతం చేయడమే ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన ప్రధాన లక్ష్యమని కేంద్ర ప్రభుత్వం పేర్కొంది.