అవినీతి నిర్మూలనకు ఆర్టీఐ బ్రహ్మాస్త్రం – ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకతకు ప్రజల చేతిలో శక్తిమంతమైన ఆయుధం
ఆర్టీఐ చట్టాన్ని పటిష్ఠంగా అమలు చేయాలి – ఆర్టీఐ ఆక్టివిస్ట్ సొసైటీ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్
అక్టోబర్ 12 నుంచి 19 వరకు సమాచార హక్కు చట్టం వారోత్సవాలను ప్రభుత్వమే అధికారికంగా నిర్వహించాలి
రాష్ట్రంలో ప్రతి జిల్లాలో ఆర్టీఐ మానిటరింగ్ కమిటీలు ఏర్పాటు చేయాలి – కమిటీల్లో ఇద్దరు ఆర్టీఐ కార్యకర్తలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలి
ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో పౌర సమాచార అధికారుల వివరాలతో సూచిక బోర్డులు ఏర్పాటు చేయాలి
ప్రభుత్వ అధికారులకు ప్రతి మూడు నెలలకోసారి ఆర్టీఐ చట్టంపై శిక్షణ ఇవ్వాలి
సమాచారం అనేది అధికారుల దయ కాదు – ప్రజల రాజ్యాంగబద్ధమైన హక్కు సమాచార హక్కు చట్టం–2005 సామాన్య ప్రజల చేతిలో వజ్రాయుధమని, అవినీతి నిర్మూలనకు, ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకత సాధనకు, అధికార యంత్రాంగంలో జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందించేందుకు ఈ చట్టం అత్యంత శక్తిమంతమైన సాధనమని రైట్ టు ఇన్ఫర్మేషన్ ఆక్టివిస్ట్ సొసైటీ (RTIAS) రాష్ట్ర అధ్యక్షులు డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్ పేర్కొన్నారు.
సమాచారం అనేది ప్రభుత్వ అధికారుల వ్యక్తిగత ఆస్తి కాదని, ప్రజలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని చట్టబద్ధంగా తెలుసుకునే హక్కు ప్రతి భారతీయ పౌరుడికి ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
ప్రభుత్వ పాలనలో జరుగుతున్న అభివృద్ధి పనులు, సంక్షేమ పథకాలు, నిధుల కేటాయింపులు, ఖర్చులు, ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు, అధికారుల విధులు, బాధ్యతలు తదితర అంశాలపై ప్రజలు సమాచార హక్కు చట్టాన్ని వినియోగించుకోవాలని పిలుపునిచ్చారు.
అక్టోబర్ 12 నుంచి 19 వరకు ఆర్టీఐ వారోత్సవాలు నిర్వహించాలి
సమాచార హక్కు చట్టం 2005 అక్టోబర్ 12న అమల్లోకి వచ్చిన సందర్భంగా ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 12 నుంచి 19 వరకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సమాచార హక్కు చట్టం అవగాహన వారోత్సవాలను ప్రభుత్వమే అధికారికంగా నిర్వహించాలని డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్ డిమాండ్ చేశారు.
గ్రామపంచాయతీ స్థాయి నుంచి మండల, నియోజకవర్గ, జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయి వరకు అన్ని ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, విద్యాసంస్థలు, ప్రభుత్వ విభాగాల్లో ప్రత్యేక అవగాహన సదస్సులు నిర్వహించాలని కోరారు.
ప్రజలతోపాటు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, అధికారులు, విద్యార్థులు, యువత, ప్రజాప్రతినిధులకు సమాచార హక్కు చట్టంలోని నిబంధనలు, దరఖాస్తు విధానం, అప్పీళ్ల ప్రక్రియ, సమాచార కమిషన్ల అధికారాలపై అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు.
ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో ఆర్టీఐ సూచిక బోర్డులు తప్పనిసరి
సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 4(1)(బి), సెక్షన్ 5 నిబంధనలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలని ఆయన కోరారు.
ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో పౌర సమాచార అధికారి (PIO), సహాయక పౌర సమాచార అధికారి (APIO), మొదటి అప్పీలేట్ అధికారి పేర్లు, హోదాలు, కార్యాలయ చిరునామాలు, అందుబాటులో ఉన్న సంప్రదింపు వివరాలను ప్రజలకు స్పష్టంగా కనిపించే ప్రదేశంలో ప్రదర్శించాలని డిమాండ్ చేశారు.
అధికారుల బదిలీలు, పదోన్నతులు, నియామకాల కారణంగా వివరాల్లో మార్పులు జరిగినప్పుడు వాటిని ఎప్పటికప్పుడు సవరించాలని సూచించారు.
సెక్షన్ 4(1)(బి) ప్రకారం 17 అంశాల సమాచారాన్ని వెల్లడించాలి
సమాచార హక్కు చట్టం సెక్షన్ 4(1)(బి) ప్రకారం ప్రభుత్వ సంస్థలు తమ సంస్థాగత నిర్మాణం, అధికారుల విధులు, నిర్ణయ ప్రక్రియ, నిబంధనలు, బడ్జెట్ కేటాయింపులు, సబ్సిడీలు, ప్రజలకు అందించే సేవలు తదితర 17 అంశాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని స్వచ్ఛందంగా వెల్లడించాల్సి ఉందని గుర్తుచేశారు.
ప్రజలు ప్రతి చిన్న సమాచారం కోసం ఆర్టీఐ దరఖాస్తులు చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి రాకుండా ప్రభుత్వ శాఖలు ముందుగానే సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయాలని కోరారు.
ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పారదర్శకత పెరిగితే అవినీతికి అవకాశాలు తగ్గుతాయని, ప్రజలకు ప్రభుత్వ వ్యవస్థపై విశ్వాసం పెరుగుతుందని అభిప్రాయపడ్డారు.
సమాచార హక్కు చట్టంలోని ముఖ్యమైన సెక్షన్లు
సెక్షన్ 6(1): భారతీయ పౌరులు సంబంధిత ప్రజా సమాచార అధికారికి దరఖాస్తు సమర్పించి సమాచారం కోరవచ్చు.
సెక్షన్ 6(3): కోరిన సమాచారం మరో ప్రజా అధికార సంస్థ పరిధిలో ఉంటే, చట్టంలో పేర్కొన్న విధంగా దరఖాస్తును సంబంధిత సంస్థకు బదిలీ చేయాలి.
సెక్షన్ 7(1): సాధారణంగా సమాచారాన్ని 30 రోజుల్లో అందించాలి. వ్యక్తి ప్రాణం లేదా స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన సమాచారం అయితే 48 గంటల్లో అందించాలి.
సెక్షన్ 7(6): చట్టబద్ధమైన గడువులోపు సమాచారం అందించకపోతే సంబంధిత సమాచారాన్ని ఉచితంగా అందించాలి.
సెక్షన్ 8(1): జాతీయ భద్రత, కొన్ని రకాల వ్యక్తిగత సమాచారం, ఇతర చట్టబద్ధ మినహాయింపులకు సంబంధించిన నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.
సెక్షన్ 8(2): మినహాయింపు పరిధిలో ఉన్న సమాచారాన్ని కూడా వెల్లడించడం వల్ల కలిగే ప్రజాప్రయోజనం, రక్షిత ప్రయోజనాలకు కలిగే హానికంటే అధికంగా ఉన్నప్పుడు వెల్లడించడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
సెక్షన్ 18(1): చట్టంలో పేర్కొన్న పరిస్థితుల్లో కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర సమాచార కమిషన్‌కు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
సెక్షన్ 18(3): ఫిర్యాదుల విచారణలో సమాచార కమిషన్లకు కొన్ని సివిల్ కోర్టు అధికారాలు ఉంటాయి.
సెక్షన్ 19(1): సమాచారం అందకపోయినా, తీసుకున్న నిర్ణయంపై అసంతృప్తి ఉన్నా, నిర్ణీత గడువులో మొదటి అప్పీల్ దాఖలు చేయవచ్చు.
సెక్షన్ 19(3): మొదటి అప్పీల్ నిర్ణయంపై అసంతృప్తి ఉన్నప్పుడు సంబంధిత సమాచార కమిషన్‌కు సాధారణంగా 90 రోజుల్లో రెండవ అప్పీల్ చేసుకోవచ్చు. తగిన కారణాలుంటే ఆలస్యాన్ని కమిషన్ మన్నించవచ్చు.
సెక్షన్ 19(8)(బి): చట్టం ప్రకారం తగిన సందర్భాల్లో ఫిర్యాదుదారుకు లేదా దరఖాస్తుదారుకు కలిగిన నష్టం లేదా ఇతర ఇబ్బందులకు పరిహారం చెల్లించాలని సంబంధిత ప్రజా అధికార సంస్థను సమాచార కమిషన్ ఆదేశించవచ్చు.
సెక్షన్ 20(1): సరైన కారణం లేకుండా సమాచారం ఇవ్వడానికి నిరాకరించినా, ఉద్దేశపూర్వకంగా తప్పుడు లేదా అసంపూర్ణ సమాచారం అందించినా, ఇతర నిర్దేశిత ఉల్లంఘనలకు పాల్పడినా, సంబంధిత పౌర సమాచార అధికారిపై రోజుకు రూ.250 చొప్పున గరిష్ఠంగా రూ.25,000 వరకు జరిమానా విధించే అధికారం సమాచార కమిషన్‌కు ఉంది.
ప్రతి జిల్లాలో ఆర్టీఐ మానిటరింగ్ కమిటీలు ఏర్పాటు చేయాలి
తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల్లో సమాచార హక్కు చట్టం అమలు తీరును పర్యవేక్షించేందుకు ప్రత్యేకంగా జిల్లా ఆర్టీఐ కోఆర్డినేషన్ అండ్ మానిటరింగ్ కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలని డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్ ప్రభుత్వాన్ని కోరారు.
ఈ కమిటీల్లో కనీసం ఇద్దరు ఆర్టీఐ కార్యకర్తలను సభ్యులుగా నియమించి ప్రజల సమస్యలను ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకెళ్లే అవకాశం కల్పించాలని సూచించారు.
జిల్లాస్థాయిలో ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు సమాచార హక్కు చట్టాన్ని ఎంతవరకు అమలు చేస్తున్నాయి, ప్రజలకు నిర్ణీత గడువులో సమాచారం అందిస్తున్నాయా, సెక్షన్ 4(1)(బి) నిబంధనలను పాటిస్తున్నాయా అనే అంశాలను సమీక్షించే విధంగా కమిటీలను ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు.
ప్రతి మూడు నెలలకోసారి ప్రభుత్వ అధికారులకు శిక్షణ
గ్రామపంచాయతీ కార్యదర్శుల నుంచి రాష్ట్రస్థాయి ఉన్నతాధికారుల వరకు అన్ని ప్రభుత్వ శాఖల ఉద్యోగులకు ప్రతి మూడు నెలలకోసారి సమాచార హక్కు చట్టంపై ప్రత్యేక శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలని డిమాండ్ చేశారు.
ముఖ్యంగా పౌర సమాచార అధికారులు, సహాయక పౌర సమాచార అధికారులు, అప్పీలేట్ అధికారులకు చట్టంలోని నిబంధనలు, సమాచార మినహాయింపులు, గడువులు, అప్పీళ్ల విధానం, సమాచార కమిషన్ల ఆదేశాల అమలుపై సమగ్ర అవగాహన కల్పించాలన్నారు.
‘హమారా పైసా – హమారా హిసాబ్’ స్ఫూర్తితో ప్రజలు ముందుకు రావాలి
భారతదేశంలో సమాచార హక్కు ఉద్యమానికి ప్రజా ఉద్యమాలు బలమైన పునాది వేశాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
మజ్దూర్ కిసాన్ శక్తి సంఘటన్ (MKSS) ఉద్యమంలో వినిపించిన ‘హమారా పైసా – హమారా హిసాబ్’ (మా డబ్బు – మా లెక్క) అనే నినాదం ప్రజాస్వామ్యంలో జవాబుదారీతనానికి ప్రతీకగా నిలిచిందన్నారు.
ప్రజల పన్నుల ద్వారా ప్రభుత్వానికి సమకూరుతున్న నిధులు ఎలా ఖర్చవుతున్నాయో తెలుసుకునే హక్కు ప్రజలకు ఉందని తెలిపారు.
ప్రభుత్వ పథకాల అమలు, గ్రామపంచాయతీ నిధులు, అభివృద్ధి పనులు, రహదారుల నిర్మాణం, ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లు, సంక్షేమ పథకాల లబ్ధిదారుల ఎంపిక వంటి అంశాల్లో చట్టబద్ధంగా అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని ప్రజలు కోరవచ్చని వివరించారు.
కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆర్టీఐ అమలుపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలి
సమాచార హక్కు చట్టం అమల్లోకి వచ్చి 21 సంవత్సరాలు పూర్తవుతున్న సందర్భంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చట్టం అమలు తీరుపై సమగ్ర సమీక్ష నిర్వహించాలని డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్ కోరారు.
సమాచార హక్కు చట్టంపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడంతోపాటు ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో సమాచార వెల్లడింపు వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాలని సూచించారు.
ఆర్టీఐ కార్యకర్తలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు, సమాచార దరఖాస్తుల పరిష్కారంలో జాప్యం, అధికారుల నిర్లక్ష్యం వంటి అంశాలను ప్రభుత్వం పరిశీలించి తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని కోరారు.
ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ప్రభుత్వ పాలన ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాలంటే సమాచార హక్కు చట్టాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం అత్యంత అవసరమని స్పష్టం చేశారు.
సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజాస్వామ్యానికి రక్షణ కవచం
“సమాచారం అనేది అధికారం కాదు – ప్రజల హక్కు. చీకటిని చీల్చే వెలుగు సమాచార హక్కు చట్టం. ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడి హక్కు. చట్టబద్ధంగా కోరిన సమాచారాన్ని అందించడం సంబంధిత అధికారుల బాధ్యత. అవినీతి రహిత సమాజ నిర్మాణానికి ప్రతి పౌరుడు సమాచార హక్కు చట్టాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవాలి.”
అని డా. కొర్ర కిషన్ నాయక్ పిలుపునిచ్చారు.
సమాచార హక్కు చట్టాన్ని కేవలం దరఖాస్తులు చేసుకునే సాధనంగా కాకుండా ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణకు, ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకత సాధనకు, అవినీతి నిర్మూలనకు ఉపయోగించుకోవాలని ప్రజలకు సూచించారు

Duvva Praveen KumarAY24-R-0003· 11 Oct 2026 · 13:04

📷 ఈ వార్తకు సంబంధించిన ఫోటోలు